Wij bedenken creatieve en innovatieve oplossingen en we doen
Wij maken drukte voor jouw organisatie

Reflectie

DruktemakersCreatief in omdenken en innovatief voor jouw onderneming.

Bij het “Social impact” project dat we in 2017 gingen uitvoeren bij stichting Toolbox* wilden we mensen met een “afstand” meer zelfstandig maken. Zelf heb ik in de 15 jaar dat ik zelfstandige was een harde leerschool gehad, dus ik wist waar ik het over had; In mijn eerste jaar als zelfstandige werd er een beslaglegging met een 2 jaar durende bodemprocedure gedaan, met grote financiële gevolgen. De opkomst van het internet dwong tot transparantie. De legiolease-affaire, woekerpolisaffaire en een kredietcrisis zorgden voor veel moeilijke gesprekken met klanten. En dan nog de veranderende verdienmodellen; elke keer moest je wel weer iets het hoofd bieden of jezelf opnieuw uitvinden. Alleen met een ‘niet janken maar doorpakken’-mentaliteit redde je het, dus die heb ik mezelf tot in de puntjes eigen gemaakt.

Het ontstaan van een cultuur

Om de nieuwe deelnemers van het Social impact project enigszins tegen de hardheid van mijn aanpak te beschermen vroeg ik een mensenmens en een oude rot in het coachingvak, Dirk, om samen met mij de deelnemers te gaan begeleiden.

Samen met de deelnemers ging ik onderzoeken waar hun verdienmodel lag en wat ze nodig hadden om aan de slag te kunnen. De taak van Dirk was om de deelnemers weerbaarder te maken tegen mij zodat ze hun eigen wensen leerden uitspreken. De rol van Dirk was om kritisch te zijn op mijn handelen en het handelen van anderen. Zo ontstond vrij natuurlijk een cultuur van zelfreflectie binnen Toolbox.

Spiegeltje spiegeltje

Het doel van reflecteren is terug te kijken op je handelen, het te beoordelen en wanneer nodig bij te sturen om te kunnen groeien. Reflecteren is een persoonlijke evaluatie van jouw gedrag of dat van anderen. De valkuil van een cultuur waarin continu reflecteren normaal is, is dat het kan doorslaan naar kritiek. Goed reflecteren vergt tijd, rust en doordachtheid en moet je in een volwassen gesprek doen. Kritiek is snel, ondoordacht en wordt vaak vanuit de kindrol geuit.

Communicatie vanuit de kindrol is gericht op goedkeuring en aandacht krijgen van de ander. Het kind doet dit door ofwel heel gehoorzaam te zijn (geduld te hebben, het anderen naar de zin willen maken, zich afhankelijk en passief opstellen) of juist door te rebelleren.

In mijn rol als bestuurder ben ik heel zichtbaar en daardoor kreeg ik voortdurend kritiek; dat ik niet goed kon loslaten of delegeren, niet goed vergaderingen kon voorzitten, te hard was, niet goed of duidelijk genoeg communiceerde en meer. Er was een cultuur geschapen dat iedereen zich mocht uitspreken; collega’s, werknemers, deelnemers, vrijwilligers, stakeholders. Ik luisterde naar iedereen, maar we namen niet altijd de tijd voor goed reflecteren, te druk met de waan van de dag.

De beste stuurlui

Kritiek uiten hoort bij onze Nederlandse cultuur. Open een willekeurig social mediakanaal en je begrijpt wat ik bedoel. Ik beantwoordde kritiek vaak door een stap opzij te zetten. Ik maakte ruimte voor de criticaster zodat ze zelf de bekritiseerde rol of taak konden oppakken. Achteraf kan je zeggen dat ik het volwassen gesprek van reflectie uit de weg ging en dacht dat kritiek betekende dat men het liever zelf deed.

Omdat niet iedereen dezelfde harde leerschool heeft gehad als ik, zag ik veel mensen afhaken of wegduiken als ze er achter kwamen dat het uitvoeren van de taak nog niet zo makkelijk was als ze dachten of wanneer ze zelf kritiek kregen op de uitvoering. Leidinggeven of je hoofd boven het maaiveld uitsteken is niet altijd leuk. Het leveren van kritiek vanaf de zijlijn bleek een stuk makkelijker.

Geleerde lessen

Elke keer dat ik opzij stapte, stimuleerde ik kritiek in plaats van (zelf)reflectie en creëerde ik onbewust steeds een beetje meer afstand van het oorspronkelijke idee achter Toolbox. Daarnaast heb ik zelf geleerd dat ik het in de organisatiecultuur niet zo ver had moeten laten komen, dat het belangrijk is om duidelijk onderscheid te maken tussen reflecteren/opbouwende feedback en kritiek. Feedback is gratis advies. Kritiek helpt niemand verder.

Kritiek uiten hoort bij onze Nederlandse cultuur, maar je eigen rol en aandeel accepteren vinden we lastig. Communicatie vanuit de volwassen rol laat zich niet leiden door (voor)oordelen en gevoelens. Kenmerkend zijn: vragen, luisteren, denken, analyseren en informatie verzamelen. Wat als we nu vanuit een volwassen rol en met rust met elkaar kunnen reflecteren, hoe zou de wereld er dan uit gaan zien?

Af en toe stilstaan om te reflecteren creëert bewustwording. Wil je hier binnen je organisatie ook eens met een frisse blik mee aan de slag? Druktemakers helpt je graag met het voorhouden van een vriendelijke spiegel.

* Toolbox is een sociaal, circulair ambachtscentrum in het hart van Emmen - www.toolboxemmen.nl

>> Geschreven door: Adriaan Pals >> Tekstregie: Annemiek Boezeman

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.